Geheime documenten onthullen spionage van België door CIA en Duitse BND

Een luchtfoto van het hoofdkantoor van de CIA in Langley uit 1975, wanneer de spionageoperatie Rubicon al zo'n vijf jaar aan de gang was.

Zeer geheime documenten, waarover De Tijd info kreeg, geven aan dat ons land jarenlang is bespioneerd door de Amerikaanse en Duitse inlichtingendiensten. De codenaam van de operatie, die deze week bekend raakte, was Rubicon.

Onze militaire inlichtingendienst ADIV onderzoekt in welke mate ons land het doelwit is geweest van een ongeziene spionage door de Amerikaanse inlichtingendienst CIA en de Duitse BND. Deze week lekte uit hoe beide diensten van 1973 tot zeker 1993 een van de succesvolste inlichtingenoperaties sinds de Tweede Wereldoorlog uitvoerden. Ze konden in 1970 in het grootste geheim aandeelhouder worden van het Zwitserse bedrijf Crypto AG. Dat was jarenlang de marktleider in het aanbieden van machines om communicatie te versleutelen, zoals de H-460. Minstens 130 landen waren er klant.

De operatie kreeg eerst de codenaam Thesaurus, later werd dat Rubicon. De truc was om de landen die de Amerikanen en Duitsers wilden bespioneren cryptomachines te geven die ze konden kraken, terwijl andere, bevriende landen wel waterdichte toestellen kregen. Dat leverde een schat aan info op tijdens historische conflicten, gaande van de Falklandoorlog tot de jarenlange politiek van de Arabische landen tegenover Israël.

Verschillende klanten, in het bijzonder Brazilië, België en Italië, waren waardevol voor de verheldering die hun rapporten boden over diplomatieke gebeurtenissen over de hele wereld.
Uit zeer geheim CIA-rapport over Operatie-Rubicon

In een zeer geheim evaluatierapport van 96 pagina's dat de Amerikaanse CIA in 2004 opstelde over operatie-Rubicon staat volgende passage over België, die De Tijd in handen kreeg via het Nederlandse onderzoeksplatform Argos. 'Verschillende klanten, in het bijzonder Brazilië, België en Italië, waren waardevol voor de verheldering die hun rapporten boden over diplomatieke gebeurtenissen wereldwijd.'

Als het klopt dat België jarenlang bespioneerd werd door de Amerikaanse en Duitse vrienden is dat een doorn in het oog van de Belgische geheime diensten. Ons land staat dan in een weinig flatterend rijtje van andere bespioneerde landen, zoals Iran, Irak, Syrië en Libië.

Duitse zorgen

De Duitsers hadden het er wel moeilijk mee dat een bondgenoot als België ook werd bespioneerd, blijkt uit een passage in een geheim evaluatierapport van de Duitse geheime dienst uit 2008, die we ook via Argos doorgespeeld kregen. 'Veel aankopen van apparatuur baarden ons om andere redenen zorgen. Talrijke bevriende landen en bondgenoten behoorden ook tot onze klanten en we konden niet voorkomen dat ze dit deden. Maar als een Europese NAVO-bondgenoot zijn leger ermee uitrust, zoals is gebeurd (België kocht het T-450 online apparaat voor zijn leger), moest dat worden gecorrigeerd. Althans vanuit een Duits perspectief, de Amerikanen waren minder preuts.'

Uiteindelijk verkochten de Duitsers in juni 1994 hun aandelen in het Zwitserse bedrijf aan de Amerikanen. Hoelang de Amerikanen nog zijn doorgegaan, is een vraagteken.

Waarom mocht België niet meeprofiteren van de Rubicon-spionage? In het geheime Duitse evaluatierapport staat dat de Britten, de Fransen en de Nederlanders dat voorrecht wél kregen als 'cognoscenti', die niet wisten dat de CIA en de BND eigenaars waren van het Zwitserse bedrijf, maar die wel de uitleg kregen hoe ze de machines konden kraken.

'Dat komt doordat de Nederlandse militaire inlichtingendienst een afdeling had die heel goed was in het kraken van zwaar versleutelde informatie. België had die niet. Nederland had ook een bedrijf dat heel goed was op het terrein: Philips USFA', legt Argos-journalist Huub Jaspers de troeven uit die Nederland kon uitspelen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect