Advertentie
Advertentie

Europa verslikt zich opnieuw in spitzenkandidaten

Het debat van de spitzenkandidaten in het Europees Parlement was 'Von der Leyen tegen de rest' - de vier andere kandidaten zijn nobele onbekenden voor de meeste kiezers. ©REUTERS

De poging om de Europese verkiezingscampagne meer aandacht en relevantie te geven door spitzenkandidaten naar voren te schuiven, botst op de dominantie van Commissievoorzitster Ursula von der Leyen en op een gevecht over de Europese instellingen zelf.

Nicolas Schmit, Sandro Gozi, Walter Baier en Terry Reintke. De namen doen wellicht geen belletje rinkelen, maar het waren in een verkiezingsdebat donderdag de vier uitdagers van Ursula von der Leyen om de volgende voorzitter van de Europese Commissie te worden.

Niet alleen debatteerde Von der Leyen tegen vier politici die voor de meeste kiezers nobele onbekenden zijn, er stonden ook twee partijen niet op het podium: de ECR-groep, waartoe de N-VA behoort, en de ID-fractie, waarvan het Vlaams Belang deel uitmaakt.

Advertentie
De essentie
  • Sinds 2014 schuiven de Europese partijen kandidaten naar voren om de volgende voorzitter van de Europese Commissie te worden.
  • In 2019 werd Ursula von der Leyen Commissievoorzitster, ook al was ze niet vooraf aangeduid als spitzenkandidate.
  • Ook nu loopt het weer vast, door een gebrek aan echte tegenstand. Ook sturen twee partijen geen kandidaat, omdat ze vinden dat de Commissie te veel macht heeft.

Heldere keuze

Het illustreert hoe er druk staat op de spitzenkandidaten, een concept dat in 2014 de Europese verkiezingen relevanter moest maken. Het idee is dat iedere Europese fractie een kandidaat-voorzitter voor de volgende Europese Commissie naar voren schuift en zo de kiezer een heldere keuze voorschotelt.

Het werkte aanvankelijk. De Europese Volkspartij kwam met Jean-Claude Juncker, de socialisten met de Duitser Martin Schulz, de liberalen met ex-premier Guy Verhofstadt, en radicaal-links met de voormalige Griekse premier Alexis Tsipras. De EVP won en Juncker werd Commissievoorzitter.

Dat Von der Leyen nu wel spitzenkandidate is, is een wiedergutmachung voor 2019. Toen was Manfred Weber eigenlijk de kandidaat-Commissievoorzitter.

Steven Van Hecke
Professor KU Leuven

Het bleef echter niet duren. Door verdeeldheid in het Europees Parlement werd in 2019 niet de EVP-spitzenkandidaat Manfred Weber de nieuwe Commissievoorzitter, maar de Duitse minister van Defensie Ursula von der Leyen. Dat ze vandaag wél officieel spitzenkandidate is voor een tweede termijn, is een wiedergutmachung voor toen, zegt KU Leuven-professor Steven Van Hecke.

'Het probleem ligt nu elders', vervolgt hij. 'Von der Leyen is een heel sterke kandidate. In de andere politieke families is er geen regeringsleider of ex-premier die bereid was tegen haar in het strijdperk te treden. Daarom zitten we nu vast.'

Onderonsje

Het verklaart de line-up van donderdag: de socialisten stuurden de Luxemburgse Eurocommissaris Nicolas Schmit, de liberalen het Europarlementslid Sandro Gozi, radicaal-links de 70-jarige Oostenrijkse partijvoorzitter Walter Baier en de groenen het Duitse Europarlementslid Terry Reintke. Geen enkele ex-premier.

Van Hecke zegt zich ook te storen aan het 'West-Europees onderonsje', dat niet reflecteert dat het zwaartepunt van de Europese politiek sinds 2004 is opgeschoven naar het oosten. Helemaal ondraaglijk vindt hij dat Von der Leyen zelf niet deelneemt aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Ook de Duitsers kunnen dus niet op haar stemmen.

Op z'n Amerikaans

En dan zijn er nog de afwezigen. Dat de ECR en ID niet op het podium stonden, komt omdat ze geen spitzenkandidaat naar voren schoven. Ze geloven niet in het systeem en willen dat het zwaartepunt verschuift van de Commissie naar de Raad, waar in veel beslissingen ieder land vetorecht krijgt.

'Je zou de Commissievoorzitter ook kunnen verkiezen zoals in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Maar de EU-regeringen willen dat niet omdat ze dan de controle op die topbenoeming helemaal opgeven.'

Steven Van Hecke
Professor KU Leuven

Dat gevecht over de instellingen laat zich ook op een andere manier voelen, legt Van Hecke uit. Je zou de Commissievoorzitter ook kunnen kiezen zoals de Amerikanen hun president kiezen, in twee rondes die eindigen met een rechtstreeks duel. 'Maar de EU-regeringen willen dat niet, omdat ze dan de controle op die topbenoeming helemaal opgeven.'

Zijn de spitzenkandidaten dan een concept dat zijn tijd heeft gehad? Zover wil Van Hecke niet gaan. 'Wat mij betreft, is het glas halfvol. Zonder dit zou er nog minder aandacht zijn. Qua gratis reclame voor de verkiezingen is het effect nog altijd enorm.'

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.