Advertentie
Advertentie

Frankrijk trekt naar stembus voor mogelijk historische verkiezingen

De Franse president Emmanuel Macron verraste op 9 juni door vervroegde verkiezingen uit te roepen. ©REUTERS

Frankrijk stemt vandaag in de eerste ronde van parlementsverkiezingen die vervroegd zijn uitgeroepen door president Emmanuel Macron. De verkiezingen hebben maar één thema: raakt het extreemrechte Rassemblement National van Marine Le Pen en Jordan Bardella aan de macht?

In Frankrijk zijn om 8 uur de stembureaus opengegaan voor de eerste ronde van de parlementsverkiezingen. Een opkomst rond 65 procent, het hoogste percentage in 20 jaar, en mogelijk zelfs meer, wordt verwacht. Zowat 49 miljoen kiezers kunnen vandaag en volgende week hun stem uitbrengen over 577 zitjes in de Assemblée Nationale. De parlementsleden worden verkozen in evenveel districten, inclusief 13 in de overzeese gebieden en 11 voor expats in het buitenland, via een tweetrapssysteem.

577
Assemblee Nationale
De parlementsleden worden verkozen in 577 districten, inclusief 13 in de overzeese gebieden en 11 voor expats in het buitenland, via een tweetrapssysteem.

De kandidaat die vandaag in de eerste ronde meer dan 50 procent van de stemmen haalt, is meteen verkozen. Zoniet komt er een tweede ronde tussen de twee, drie en soms zelfs vier kandidaten per district die vandaag minstens 12,5 procent van de stemmen halen. Dat maakt het extreem moeilijk de juiste zetelverdeling in te schatten, ook omdat kandidaten met het oog op volgende week deals zullen sluiten.

Advertentie

Het is niet gebruikelijk dat veel kandidaten vandaag meteen met een meerderheid verkozen raken. Tekenend voor deze verkiezingen is dat het extreemrechtse Rassemblement National zich sterk maakt vandaag toch al in tientallen districten parlementszetels te zullen veroveren.

Links blok

In de peilingen heeft Frans extreemrechts, van Marine Le Pen en haar 28-jarige luitenant Jordan Bardella, de wind in de zeilen. Rassemblement National peilt op 36 procent. Op ruime afstand volgen een links blok van de socialisten, de groenen, de communisten en het La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon (29%). De alliantie rond president Emmanuel Macron (zijn partij Renaissance, MoDem en Horizons) strandt op 19,5 procent.

Jordan Bardella van het RN. ©REUTERS
Advertentie

De verkiezingen hebben maar één thema: komt extreemrechts aan de macht? Die vrees leidde zelfs tot een oproep door vedetten van de Franse nationale ploeg - die maandag tegen de Rode Duivels spelen op het EK voetbal - om toch vooral heel goed na te denken over een stem.

De prognose is dat Rassemblement National, met nu 88 parlementszetels, doorstoomt tot 195 à 245 zetels. Bardella heeft duidelijk laten verstaan dat hij alleen premier wil worden als het Rassemblement National aan een absolute meerderheid van 289 zetels raakt.

Want dat is meteen de essentie van de verkiezingen: het mogelijke ontstaan van een cohabition - met een president en een premier van een andere politieke strekking - met Macron die nog drie jaar te gaan heeft als president.

Kylian Mbappé over de Franse verkiezingen

Slechts drie keer eerder in de Franse politieke geschiedenis gebeurde dat: de socialist Lionel Jospin onder de centrumrechtse president Jacques Chirac (1997-2002), de rechtse Edouard Balladour onder de socialistische president François Mitterrand (1993-1995) en premier Jacques Chirac onder Mitterrand (1986-1988). Maar dat staat allemaal ver van wat mogelijk dit keer staat te gebeuren. Zonder absolute meerderheid voor het Rassemblement National wordt het ook een moeilijk verhaal, want met welke coalitie en met welke premier wordt dan een regering op de been gebracht?

Vervroegde verkiezingen

Macron verraste op 9 juni door vervroegde parlementsverkiezingen aan te kondigen. Dat deed hij vrijwel meteen nadat gebleken was dat Bardella met het RN een monsterscore had behaald bij de Europese verkiezingen. De aankondiging van Macron kon op weinig begrip rekenen, zelfs niet in zijn eigen Renaissance-partij.

Advertentie

Het blijft vooralsnog onduidelijk waarom Macron die beslissing nam. Mogelijk mikte hij op blokvorming tegen extreemrechts, wat gezien de frontvorming ter linkerzijde niet echt lukte.

Emmanuel Macron. ©REUTERS

Tegelijk maakt hij mogelijk dat Bardella aan de macht zou komen, met de gok dat die zich dan in een cohabition kapot regeert. Bardella zou als premier baas worden over onder meer het binnenlands beleid en de begroting, terwijl Macron zich toelegt op buitenlands beleid en defensie. Die strategie houdt ook risico's in, want Bardella zou ook met veel drama de Franse kiezer de boodschap kunnen brengen dat Macron hem het regeren onmogelijk maakt door hem tegen te werken. Bardella is - net als Macron - een meester in politieke marketing.

Wasknijper op de neus

Een uitdaging vormt ook het kiessysteem. Werkte dat vroeger in het nadeel van extreemrechts, dan is dat nu eerder in het voordeel. Want terwijl Franse kiezers in het verleden met wasknijper op de neus voor een gematigde kandidaat stemden om extreemrechts buiten te houden, zullen ze nu in de tweede ronde de keuze krijgen tussen extreemlinks en extreemrechts. Veel centrumkiezers hebben zo'n afkeer van de radicaal-linkse Mélenchon en zijn economische voorstellen dat verwacht wordt dat ze dan maar voor Le Pen en co. stemmen.

Jean-Luc Mélenchon. ©AFP

Macron is na zeven jaar en in zijn tweede termijn behoorlijk onpopulair. De kieszege van het Rassemblement National bij de Europese verkiezingen valt te beschouwen als een Franse motie van wantrouwen tegen de president. Bardella en Le Pen zetten hem gretig weg als de president die de koopkracht van Fransen ondergroef en er alleen voor de rijken was. Terwijl het economische rapport van Macron in realiteit dat van een hervormer is. De cijfers voor de tewerkstelling - met fel gedaalde jeugdwerkloosheid - zijn uitstekend, net als het aantal startende bedrijven. Rond Frankrijk ontstond zelfs het narratief dat het veel beter deed dan het klassieke gidsland voor de Europese economie Duitsland. Maar dat kan de Franse kiezer duidelijk niet veel schelen.

Macron werd president dankzij een portie bluf, het nemen van veel risico maar ook veel politiek talent en buikgevoel. Dat zal hij allemaal moeten inzettten om zijn erfenis niet helemaal te verkwanselen. Want hij wil niet de geschiedenis ingaan als de president die Le Pen - ze probeerde al drie keer en mislukte evenveel keer - finaal in het Élysée installeert.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.