interview

Tom Lanoye: ‘Groen moet praten met De Wever'

Tom Lanoye. ©SISKA VANDECASTEELE

Jarenlang zette schrijver Tom Lanoye zich af tegen het N-VA-beleid. Nu roept hij Groen op de uitgestoken hand te aanvaarden. ‘Je moet op zijn minst proberen die oorlog te overstijgen.’

Slecht toneel, zo omschrijft de auteur van ‘Sprakeloos’ en ‘Kartonnen dozen’ de politieke strategie van Groen. De Antwerpse groenen staan sceptisch tegenover de uitgestoken hand van burgemeester Bart De Wever (N-VA). Die wil na de gemeenteraadsverkiezingen de polarisering overstijgen door Groen uit te nodigen voor coalitieonderhandelingen. Om te testen of het De Wever menens was, diende Groen maandag op de Antwerpse gemeenteraad twee resoluties in over het autoluw maken van de binnenstad en over het wegwerken van de wachtlijsten voor sociale woningen. De burgemeester stuurde Van Besien wandelen. Hij wil niet dat een uittredend bestuur facturen doorschuift naar de toekomst en riep Groen op naar de onderhandelingstafel te komen.

‘Die verzoeningsoproep van De Wever voor de camera’s van Paul Jambers was zo aandoenlijk slecht geacteerd’, zegt Lanoye. ‘Dat ben ik niet gewoon van hem. Ik ben dus net zo sceptisch als vele anderen. De Wever wil een oorlog stoppen die hij jaren heeft aangewakkerd, en dat zegt hij vanuit een kamer die hij zijn ‘war room’ noemt! Maar Groen heeft dat slecht toneel beantwoord met slecht toneel. Je legt geen symbooldossiers neer in een uittredende gemeenteraad.’

U staat bijna symbool voor het linkse protest vanuit de cultuursector tegen de N-VA. Waarom roept u Groen op met de Vlaams-nationalisten te onderhandelen?

Tom Lanoye: ‘Ik beschouw Bart De Wever als een politieke tegenstrever, niet als de vijand. Ja, het is onduidelijk of hij het meent met zijn plotse grote droom. Maar die is wel fantastisch. Sinds de jaren 80 is Antwerpen volstrekt versplinterd. Het uittredende bestuur voerde campagne met een partijvoorzitter, een staatssecretaris en een vicepremier als kopstukken. Net als in Amerika kochten ondernemers paginagrote advertenties om dat bestuur slinks te ondersteunen. Toch houdt de huidige coalitie een meerderheid van amper 300 stemmen over. Als er ook maar een kleine kans is die polarisering met centrumrechts en -links te overstijgen, heb je de plicht om minstens te proberen. Liefst met Groen en de sp.a alsnog samen. Als Van Besien de afwijzing van zijn twee symbooldossiers een ‘misser van formaat’ noemt, wat was dan het opblazen van het kartel Samen? Een geniale knaller?’

Groen en de N-VA vinden elkaar rond mobiliteit en luchtkwaliteit. Maar wat met diversiteit?

De rol van tamboer-majoor als voorzitter van de grootste partij is niet te verzoenen met die van burgervader. De Wever moet kiezen.
Tom Lanoye
Schrijver

Lanoye: ‘Groen en de N-VA werken in districten en in andere steden al samen. Maar hoe groter het bestuur, hoe ideologischer de debatten. Als De Wever de oorlog wil stoppen, moet hij de eerste stap zetten. Ik noem hem vaak ‘burgemeester in bijberoep’. Dat is een sneer, maar er zit ook een grond van waarheid in. Ideologische toegevingen zijn als partijvoorzitter veel moeilijker. Bovendien komt de campagne voor de verkiezingen van mei eraan. De rol van tamboer-majoor als leider van de grootste partij is niet te verzoenen met die van burgervader. Als De Wever een afspraak met de geschiedenis wil hebben, dat hij dan eindelijk kiest: Antwerpen, Vlaanderen, federaal of Europa. Je kunt niet met vier minnaressen tegelijk daten - zeker niet als conservatief. Ik hou mijn hart vast, want dan blijft hij misschien net zoals Louis Tobback 24 jaar burgemeester, maar misschien is dat de enige manier om compromissen te sluiten.’

Geef eens een voorbeeld van een mogelijk compromis.

Lanoye: ‘Het hoofddoekenverbod is zo’n symbolisch dossier. Ik heb hels geprotesteerd toen Patrick Janssens (de vorige sp.a-burgemeester van Antwerpen, red.) dat botweg invoerde. Een stommiteit van jewelste. Nu zou je ervoor kunnen kiezen dat verbod zo te laten, maar in ruil eindelijk echte praktijktesten in te voeren tegen discriminatie op de woningmarkt of op de arbeidsmarkt. Zou dat behalve een pijnlijk ook een eervol compromis zijn? Het zou me zwaar vallen. Ik pleit dus ook niet voor een coalitie tot elke prijs.’

©SISKA VANDECASTEELE

Groen en de N-VA verschillen ook qua toon. Hoe kun je daarover onderhandelen?

Lanoye: ‘Links kan bepaalde dossiers, bijvoorbeeld rond diversiteit, naar zich toe trekken door de bevoegde schepenposten te eisen en door op voorhand afspraken te maken over de communicatie. Maar je moet naar het grotere plaatje kijken. Ik woon drie maanden per jaar in Zuid-Afrika. Als dat land er na honderden jaren kolonisatie en meer dan 40 jaar apartheid in slaagt tot verzoening te komen, moet het hier toch ook kunnen?’

Bart De Wever als de nieuwe Nelson Mandela. Is dat niet wat vergezocht?

Misschien gaat het De Wever om het cynisch afkatten en chanteren van CD&V. Maar heel misschien is een historische doorbraak mogelijk.
Tom Lanoye
Schrijver

Lanoye: ‘Die vergelijking is grotesk. Mijn punt is: als zoiets daar al mogelijk is, dan mogen we het hier na één slechte zet op de gemeenteraad niet opgeven. Ja, misschien gaat het De Wever enkel om een cynisch afkatten en chanteren van CD&V. Maar heel misschien is een historische doorbraak mogelijk. Dat de overkapping van de Antwerpse ring in de campagne geen rol speelde, was omdat alle spelers om de tafel zijn gaan zitten. De drie burgerbewegingen zijn over hun schaduw gestapt om samen te werken met de overheid. Dat is ook te danken aan het vernuft van De Wever. De strateeg in hem wist dat hij dit dossier electoraal moest ontmijnen en dat is hem gelukt. Technisch gesproken is De Wever een fantastisch politicus. Hij is al aan het bekijken wat na mei 2019 zal gebeuren. Maar het risico is dat Antwerpen dan alweer ondergeschikt wordt aan andere beslommeringen.’

Ook Groen denkt aan de verkiezingen van mei. Het is moeilijk geloofwaardig campagne te voeren tegen centrum-rechts als het met De Wever in zee gaat.

Lanoye: ‘Wie bang is, krijgt ook slaag. Er zijn te grote problemen in deze stad. De kinderarmoede waarop we mevrouw Homans van het ministerie van Pappen en Nathouden mochten afrekenen, is verdubbeld. Ik snap de luxe niet die links zich toerekent door dan in verspreide slagorde op het veld te komen. Het is nu aan Groen om, liefst met de sp.a, keihard te onderhandelen met de N-VA en te tonen dat ze klaar zijn om ook op andere niveaus te wegen. Wie weet, kan hun achterban daarover stappen, ook al zien zij De Wever als de baarlijke duivel. Op zijn minst bepaal je mee de politieke agenda.’

U duwde in 2000 de lokale Agalev-lijst. Wilt u opnieuw die stap zetten in plaats van te roepen langs de zijlijn?

Lanoye: ‘Elke burger heeft het recht te roepen langs de zijlijn. De democratie houdt niet op na verkiezingen. Mijn vingers hebben gejeukt om de stap te zetten en ik heb inderdaad één keer op een lijst gestaan als een zogenaamd onafhankelijke kandidaat. Niet iedereen zal het geloven, maar ik heb een oprechte bewondering voor het engagement van politici. Maar ik ben een solitair iemand. Dat was niets voor mij.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie