opinie

Er is geen tegenstelling tussen propere stadslucht en koopkracht

Hoogleraar economie UGent

Steeds meer politici willen u doen geloven dat propere lucht slecht is voor uw portefeuille, en al zeker voor die van uw armere medemens. Lage-emissiezones, rekeningrijden en de elektrificatie van mobiliteit zijn plots allemaal sociaal onrechtvaardig. Dat klopt totaal niet.

Dat lage-emissiezones in steden, rekeningrijden en elektrificatie vol sociale onrechtvaardigheid zitten, horen we zowel van links als van rechts. Dat is altijd een goed teken dat het om een doelbewust opgeblazen luchtspiegeling gaat. De bedoeling is niet minder gegoede mensen te helpen, maar vooral hun stemmen los te weken, zelfs als dat ten koste van hun gezondheid gaat. Cynisme ten top. 

Laten we beginnen met de resultaten van recent internationaal wetenschappelijk onderzoek. De combinatie van luchtvervuiling en armoede leidt tot een grotere kans op tal van infectie- en ontstekingsziekten en tot verminderde cognitieve vaardigheden. Er is ook bewijs van een verhoogde kans op hart- en vaatziekten en dementie voor mensen die te dicht bij drukke verkeersaders met veel luchtverontreiniging wonen, en dat zijn typisch armere mensen. Dat alles leidt tot een kortere levensverwachting.

Ook het onderzoek CurieuzeNeuzen wijst uit dat de vuilste buurten in grote steden dikwijls de armste buurten zijn. Buurten met veel aangespoelde migratie, maar ook veel maatschappelijke innovatie en vernieuwing, waar je elke week je ramen mag zemen als je er nog door wilt kunnen kijken. Buurten waar mensen doorheen wandelen, fietsen, en winkelen, en waar kinderen te voet naar school gaan. Niet toevallig was een van de onbedoelde effecten van het CurieuzeNeuzen-onderzoek dat duizenden gezinnen besloten te verhuizen omdat hun buurt wel erg ongezond bleek te zijn. De armen zijn gebleven.

Propere lucht zou de eerste prioriteit moeten zijn voor alle partijen die zich om armen bekommeren.

Luchtvervuiling is geen imaginair probleem. Het leidt tot echte zieken en tot een verlies aan gezonde levensjaren, en die last valt onevenredig zwaar op arme gezinnen. Dat is een wetenschappelijk feit. Daarom zou propere lucht de eerste prioriteit moeten zijn voor alle partijen die zich om armen bekommeren. Partijen en politici die arme mensen en organisaties van arme mensen opruien tegen maatregelen voor propere lucht zouden zich diep moeten schamen. Ze ronselen stemmen en populariteit door de onwetendheid van arme mensen bewust te vergroten en verkwanselen zo hun kansen op een betere gezondheid.

Grootste slachtoffers

Veel eerlijker zou het zijn om armen in een direct gesprek van deur tot deur uit te leggen dat zij en hun kinderen de grootste slachtoffers zijn van de luchtverontreiniging, en dat gezondere lucht in hun wijk dus vooral voor hen een erg goede zaak zou zijn. Ook als dat betekent dat ze hun relatief vervuilende auto moeten opgeven wegens de lage-emissiezone. En koppel daar dan meteen strijdpunten aan die het negatieve effect van lage-emissiezones op hun koopkracht kunnen omdraaien. Strijd ervoor om propere stadslucht betaalbaar te maken, niet om ze af te schaffen.

Steden kunnen volop investeren in goede alternatieven, zoals betere fietsinfrastructuur, goedkopere deelfiets- en zwerffietssystemen en beter openbaar vervoer, met name naar de industriële kernen waar veel minder gegoede mensen werken. Ook groepen van bedrijven en De Lijn hebben daar een belangrijke rol te spelen.

Steden kunnen actiever inzetten op het uitbouwen en stimuleren van al bestaande autodeelsystemen, waarbij mensen die niet elke dag moeten rijden financieel beter af zijn dan met een eigen auto. Als steden versneld investeren in publieke laadpalen kan ook elektrische deelmobiliteit een belangrijke rol spelen, want dat is economisch nog goedkoper dan klassieke deelauto’s.

Sloopvergoeding

Sommige mensen hebben hun auto elke dag nodig. Regel daarom een goede sloopvergoeding voor arme mensen die hun oude auto kwijt willen, waarbij je hen maximaal ontziet door het actief voor te stellen. Zet groepsaankopen op voor goedkope en zuinige auto’s, koppel er een goedkope financiering aan, en leg dat voorstel voor aan iedereen die met zijn auto de stad niet meer binnen mag. We weten wie dat zijn. Doe dat desnoods ook buurt per buurt en van deur tot deur. Leg de mensen uit dat hun oude auto helemaal niet zo zuinig is in verbruik en onderhoud, en bereken voor hen of een nieuwe auto via de groepsaankoop niet goedkoper uitkomt per maand.

Een gezonde mobiliteit hoeft niet duur te zijn. Laten we alles op alles zetten om die valse tegenstelling op te heffen, in plaats van mensen naar de mond te praten voor wat stemmen ten koste van hun gezondheid. Politiek fatsoen en een beetje politieke moed, meer vragen we niet. Ons gezin van vijf met drie werkenden doet het met een deelauto en (elektrische) fietsen. Soms wat gesukkel, maar veel goedkoper, om over de gezondheid nog te zwijgen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud